ΚΕΙΜΕΝΑ

  1. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Σε μας τους ανθρώπους αρέσουν τα παραμύθια, οι βιωμένες ιστορίες, κι εκείνες που γεννά η φαντασία μας. Σε διαφορετικά μήκη και πλάτη του πλανήτη, διαφορετικές χρονικές στιγμές, χαιρόμασταν να αφουγκραζόμαστε τις ιστορίες των συνανθρώπων μας και να χανόμαστε μέσα στην αφήγηση, κι άλλοτε να γινόμαστε οι ίδιοι παραμυθάδες και να αφηγούμαστε τις ιστορίες μας.
  1. ΠΑΙΔΕΙΑ
Δόθηκε στην δημοσιότητα πριν λίγο καιρό η Έκθεση Πισσαρίδη, η οποία επιχειρεί ή φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα κείμενο αναφοράς για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας κατά την τρέχουσα δεκαετία. Στο πλαίσιο του διαλόγου που εξελίσσεται λοιπόν, θα ήθελα να εστιάσω το σημείωμα αυτό στο πεδίο της εκπαίδευσης και να σχολιάσω κάποια από τα σημεία που εντάσσονται στο πεδίο αυτό.
  1. ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Κι εκεί που είπαμε ότι θα δούμε επιτέλους κάποιες πιο ξέγνοιαστες μέρες ήρθε το μαύρο και σκούρυνε ακόμα περισσότερο. Μπορεί να γίνει πιο μαύρο το μαύρο; Μπορεί, είναι η απάντηση αν δεν υπάρχει το όνειρο και η ελπίδα. Τι ζούμε καθημερινά;
  1. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Τι σημαίνει "εκτός σχεδίου, νόμιμη δόμηση"; Προσοχή, εδώ δεν μιλάμε για την "παράνομη" δόμηση, για τα "αυθαίρετα" δηλαδή, αλλά για νομιμότητα με χαρτιά και βούλες! Γενικά, οι Έλληνες μπορούν να χτίσουν εντός των εγκεκριμένων σχεδίων πόλων, με τους όρους δόμησης που ισχύουν σε κάθε σχέδιο πόλεως του δήμου ή της κοινότητας που ενδιαφέρονται -οι Έλληνες.
  1. ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ο κύριος Παναγιώτης, συνταξιούχος μηχανικός, είχε ήδη βγει στην σύνταξη, προτού χτυπήσει η κρίση. Και το Πολυτεχνείο το είχε τελειώσει πριν πλακώσει η χούντα, και τον Νοέμβριο του ΄73, ήταν στην Τζέντα καβάλα σ’ ένα γεωτρύπανο.
  1. ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Από την Δευτέρα 9/11 η πλειονότητα των εργαζομένων δεν θα επιστρέψει στα γραφεία του μετά από την ξεκούραση του Σαββατοκύριακου, αλλά αντιθέτως, θα φτιάξει καφέ και θα ανοίξει τον υπολογιστή για να δουλέψει ηλεκτρονικά, κατά πάσα πιθανότητα, φορώντας ακόμα την πιτζάμα του.
  1. ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
Για να καταλάβει κανείς τον Ντόναλντ Τραμπ, το ύφος και τον τρόπο που χαρακτηρίζει την προσωπικότητα και την προεδρία του, θα πρέπει να γνωρίζει ποιος ήταν ο Ρόι Κον (1927-1986).  Κατανοώντας την δημόσια εικόνα του Κον, την προσωπικότητα και τις απόψεις του,  ίσως να μπορέσει να καταφέρει και εξηγήσει κάπως την συμπεριφορά του Ντόναλντ Τραμπ.  
  1. ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
Παράξενο φθινόπωρο, σιωπηλό και απειλητικό, σαν μαύρο σύννεφο που κουβαλάει μπόρα και στέλνει που και που μια βροντή να μας τρομάξει. Μόνο που οι βροντές είναι πολλές και, ευτυχώς, οι ψιχάλες λίγες. 
  1. ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Σε πρόσφατη τοποθέτηση του στο Democracy Forum ο Πρωθυπουργός είπε πως η ιδέα πως ένας άνθρωπος πάει σχολείο, πιάνει δουλειά παίρνει σύνταξη ίσως είναι παρωχημένη. Και έχει απόλυτο δίκιο, δεν υπάρχει καν ίσως. Είναι παρωχημένη! Η παγκοσμιοποίηση, οι νέες τεχνολογίες και προ πάντων η υπογεννητικότητα του δυτικού κόσμου, έχουν αναγκάσει τα τρία στάδια ζωής να υποχωρήσουν και να δώσουν τη θέση τους στα πολλαπλά.
  1. ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δρόμοι γεμάτοι σκιές που μεγαλώνουν, δρόμοι μεγάλοι, δρόμοι μικροί, παράδρομοι και λεωφόροι, σοκάκια ανηφορικά και στενά κακοτράχαλα. Δρόμοι είναι η ζωή μας, όχι περίπατοι ∙ κι εμείς στρατολάτες, σκυφτοί προσκυνητές του άγνωστου βαδίζουμε χωρίς κομποσκοίνια, χωρίς προσευχητάρια, ψελλίζουμε πολλές φορές λόγια ακατάληπτα κι άλλες φορές παραμιλάμε, σπάνια δε, πολύ σπάνια, μπορεί και να τραγουδήσουμε, αλλά […]
  1. ΙΣΤΟΡΙΑ
Η γιαγιά Καλλιώ Δημοπούλου από την Τριπολιτσά της Αρκαδίας, λέει το παραμύθι της βασιλοπούλας Καλλιστώς, που έμεινε  αιώνια αθάνατη, ως λαμπρός αστερισμός στο βόρειο ουρανό.
  1. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Η πολιτιστική μας κληρονομιά είναι η εθνική μας κληρονομιά, είναι το κληροδότημα μας, είναι η “προίκα” μας  από τις περασμένες γενιές, που με σωστή διαχείριση και συντήρηση,  θα την παραδώσουμε  στις επόμενες γενιές.
  1. ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Είναι ένα ουζερί, σχεδόν διάσημο, στην πλατεία Βικτωρίας, που 36 συναπτά έτη σερβίρει οινοπνεύματα στο αδιέξοδο ενός πεζόδρομου. Ενός πεζόδρομου που αν γυρίσεις την πλάτη σου στην πλατεία, την πλάτη σου σε μια ζέουσα ζωή, πολύ όμορφος σου φαντάζει.
  1. ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
Με τον Άρη, που όταν πολεμά, τρυπά τις βαριές δερμάτινες ασπίδες , γέννησε η Κυθέρεια Αφροδίτη τους δεινούς, τρομερούς και φοβερούς, Δείμο και Φόβο που όταν πολεμούν με τον εκπορθητή των πόλεων, πατέρα τους Άρη, διαλύουν και συγκλονίζουν τις πυκνές φάλαγγες των στρατιωτών όσο κρατά ο κρύος πόλεμος.
  1. ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
Η Αγία Σοφία υπάρχει πάνω και έξω από τις ανθρώπινες αποφάσεις, τα ανθρώπινα μέτρα, τα ανθρώπινα έργα. Η Αγία Σοφία είναι ιδέα και σύμβολο. Δεν μπορούν να τη βλάψουν ούτε στο ελάχιστο οι  άνθρωποι.
  1. ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ
Παρακολουθώ το διάλογο και κυρίως τις επικρίσεις για το μεγάλο πεζόδρομο της Αθήνας. Έγραψα κι εγώ κάποιες σκέψεις. Δεν ξέρω την τύχη αυτού του εγχειρήματος. Σε τέτοιες παρεμβάσεις χρειάζεται πολύς χρόνος για να κριθεί στην πράξη η επιτυχία ή μη ανάλογων σχεδίων που αλλάζουν ορισμένες σταθερές της πόλης.
  1. ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Με πονάει η μνήμη μου σήμερα. Ένας πόνος ύπουλος που φιδοσέρνεται στους διαδρόμους της ύπαρξης. Τρυπώνει από ξεχασμένες εικόνες από καλοκαίρια άλλα, καλοκαίρια ξένοιαστα γεμάτα γέλια κι αφροστεφανωμένες ακρογιαλιές. Πόσο καιρό αλήθεια έχει να χτυπήσει η ξενοιασιά την πόρτα μας;
  1. ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Είναι Δευτέρα πρωί. Έχω πιεί μισό καφέ και πηγαίνω στην δουλειά. Χθες κάναμε το πρώτο μας μπάνιο. Το καλοκαίρι ήδη κυλάει στις ζωές μας. Ο κορονοϊός είναι ακόμα εδώ. Έχω ανοιχτό το παράθυρο. Στο ραδιόφωνο η πολιτική οργιάζει. Σταματάω στο φανάρι της Πειραιώς στο ύψος της πλατείας Κουμουνδούρου. Την βλέπω να διασχίζει τον δρόμο.
  1. ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ο Ed West είναι ένας αιρετικός, προκλητικός και αντισυμβατικός δημοσιογράφος και συγγραφέας, που ανήκει στη συντακτική ομάδα του διαδικτυακού περιοδικού unherd.com (λογοπαίγνιο μεταξύ του «unheard», του «ανήκουστου» ή «άγνωστου», και του «un-herd» που θα μπορούσαμε να μεταγράψουμε ως «από-κοπαδοποίηση»).
  1. ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
Σε άλλους φάνηκε ένα αυθεντικό κίνημα πολιτών, με συμπαγή πυρήνα σκέψης και διακριτή πολιτική ταυτότητα. Άλλοι, επιμένουν να το θεωρούν ως μία ευκαιριακή, πολιτικά ασπόνδυλη κίνηση, που διαλύθηκε στα εξ ων συνετέθη.
  1. ΥΓΕΙΑ
In physics the point of critical mass is, according to Britannica, “the minimum amount of fissile material needed to achieve a self-sustaining chain reaction under stated conditions.” In sociology the term is used to describe a social phenomenon that reaches the “threshold of its limits” – when enough people within a group “alter their opinions leading to drastic change in their behaviour and actions”. 
  1. ΥΓΕΙΑ
Το δίκτυο European Mortality Monitor (euromomo.eu) συλλέγει δεδομένα θνησιμότητας από ευρωπαϊκές χώρες, τα επεξεργάζεται και τα δημοσιοποιεί. Συλλέγοντας στοιχεία για πολλά χρόνια και με βάση συγκεκριμένες αναλυτικές στατιστικές διαδικασίες, το EuroMOMO εκτιμά τους «επιπλέον θανάτους» («υπερβολική θνησιμότητα») σε κάθε χώρα που συμμετέχει και συνολικά.
  1. ΙΣΤΟΡΙΑ
Το πρόβλημα στην ιστορική μελέτη σπανίως είναι οι αναχρονισμοί των ιστορικών. Οι άνθρωποι είναι τόσο ίδιοι στις διάφορες εποχές, που δύσκολα πέφτεις στην παγίδα του αναχρονισμού. Δικτάτορες υπήρχαν το 1828. Μπορεί να μην είχε γνωρίσει ο κόσμος ακόμα τον Χίτλερ ή τον Μουσολίνι, τον Μεταξά ή τον Παπαδόπουλο, αλλά γνώριζαν πολύ καλά τι ήταν ο δικτάτορας εκείνα τα χρόνια.
  1. ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ
Όταν ο υποψήφιος για τη Γαλλική Προεδρία Emmanuel Macron, το 2016/7, έκανε το «Μέλλον της Ευρώπης» κεντρικό προεκλογικό του θέμα, υπερασπιζόμενος την ανάγκη για «περισσότερη Ευρώπη» στη ζωή μας, απέναντι στην ακροδεξιά και αρνήτρια της Ευρώπης Marine Le Pen, κανείς δεν τον επαίνεσε για το θάρρος του.
  1. ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Η ανάδειξη της Αθηναϊκής Τριλογίας (Βιβλιοθήκη-Πανεπιστήμιο-Ακαδημία) υπήρξε ένα παλαιό όνειρο αρχιτεκτόνων και πολεοδόμων. Άλλωστε, τον 19ο αιώνα οι  Χάνσεν δημιούργησαν αυτό το κόσμημα νεοκλασικής αρχιτεκτονικής σε μιαν άλλη Αθήνα,  χωρίς αυτοκίνητα.
  1. ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Όταν σκεφτόμαστε τα χρόνια στις προ κρίσης δεκαετίες, σχεδόν όλοι μας, ή τουλάχιστον, οι άνθρωποι της γενιάς μου, οι γεννημένοι από την δικτατορία και μετά, θεωρούμε ότι «τότε» τα πράγματα ήταν πολύ καλύτερα γιατί «λεφτά υπήρχαν».
  1. ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Υπάρχει μια βρετανική ταινία του Danny Boyle, το γνωστό 28 days later, όπου στην εναρκτήρια σεκάνς του βλέπουμε ένα τρομακτικά άδειο Λονδίνο, που τότε το μακρινό 2002 με είχε εντυπωσιάσει εξαιτίας των εφέ που κατάφεραν και δημιούργησαν εκείνη την ψευδαίσθηση.
  1. ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Θρηνούμε νεκρούς, αναμένουμε οικονομικές καταρρεύσεις, φουντώνει η αγωνία των «μετά»-στοχασμών. Μας τελείωσε το υπέροχο πακέτο «χειραψίες-αγκαλιές-φιλιά», που ομόρφαινε τον πολυχιλιετή Ανθρώπινο Πολιτισμό;
  1. ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
Η κρίση του νέου κορωνοϊού ήδη αποκτά ιστορική εμβέλεια. Η παγκόσμια απειλή και η γενικευμένη καραντίνα κλονίζουν τις βεβαιότητες με τις οποίες είχαμε οικοδομήσει το μοντέλο της νεωτερικής, παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας μας και δίνουν, ασφαλώς, έναυσμα για αναστοχασμό.
  1. ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
Αυτή τη φορά, οι συνειδητοποιημένοι της επόμενης μέρας της πανδημίας δεν αναζητούν κάποιον που θα αποφασίσει γι’αυτούς χωρίς αυτούς, αλλά αναζητούν συνοδοιπόρους για να γίνουν οι πρωταγωνιστές της ιστορίας του αύριο, όχι από εγωισμό, αλλά γιατί έγινε εμφανές πως η μοίρα των ανθρώπων είναι κοινή όταν τα προβλήματα είναι κοινά.
  1. ΠΑΙΔΕΙΑ
Τα σχολεία και οι εκπαιδευτικοί ετοιμάζονται να υποδεχθούν και πάλι τους μαθητές τους. Για δύο μήνες περίπου η εκπαιδευτική διαδικασία λειτούργησε μέσα σε πρωτόγνωρες, για εκπαιδευτικούς και μαθητές, συνθήκες και βέβαια είναι πολύ νωρίς να γίνει αποτίμηση και συστηματική αξιολόγηση.
  1. ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ
Γρήγορα έγινε αντιληπτό πως τα εργαλεία της νομισματικής πολιτικής δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά το πρόβλημα της ρευστότητας στο πλαίσιο περιορισμού της διαφαινόμενης ύφεσης και σχεδόν άμεσα επιστρατεύθηκε το κεϋνσιανό μοντέλο της επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής με προγράμματα μαμούθ χωρίς προηγούμενο στην παγκόσμια οικονομική ιστορία.
  1. ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ
Το ‘γαλλικό κλειδί’ των οικονομολόγων – η υπόθεση ceteris paribus δηλαδή ‘όλα τα λοιπά παραμένουν σταθερά’ -  καταρρέει δραματικά, με συνέπεια να αφήνει τις συνήθεις αναλύσεις των οικονομολόγων ξεκρέμαστες.
  1. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Ωστόσο εκτός από την άμεση υγειονομική κρίση, η κλιματική κρίση είναι πάντα εδώ. Όταν η πανδημία ξεπεραστεί με το εμβόλιο, τα φάρμακα και την ανοσία, θα μας μείνει θετική ή αρνητική κληρονομιά; Και τί θα σημαίνει αυτό ειδικότερα για τις πόλεις μας;
  1. ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ
Ευτυχώς υπάρχει και μια ακόμα μορφή κεφαλαίου, που θα μπορούσε να λειτουργεί αντίρροπα σε κρίσεις και πανδημίες. Είναι το κοινωνικό κεφάλαιο – αυτό που δημιουργείται από την διασύνδεση και συναναστροφή των ανθρώπων.
  1. ΙΣΤΟΡΙΑ
Στο μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της ανθρωπότητας, τα μικρόβια που αρχικά ενδημούσαν στα ζώα, έφτασαν με τη συνάφεια στους ιδιοκτήτες τους. Από τη Μαύρη Θάλασσα ως την ανατολική Μεσόγειο, οι θανατηφόρες πανδημίες χάραξαν την πορεία τους μέσα στα πλοία που τις μετέφεραν και τα λιμάνια που τις διέδωσαν.
  1. ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ
Σε αυτό το κλίμα φόβου και απελπισίας, πώς μπορούν οι πολιτικοί να πείσουν το κυρίως ανενημέρωτο διεθνές κοινό ότι οι ευρείες θεωρίες συνωμοσίας για τη δημιουργία του κορονοϊού σε αμερικανικά, κινεζικά ή καναδικά εργαστήρια, ως μέρος ενός στρατιωτικού βιολογικού όπλου, είναι όλες τους επιστημονικά ανεδαφικές;
  1. ΥΓΕΙΑ
Οι λαοί που θέλουν πραγματικά να προοδεύουν κινούνται με τη νοοτροπία ότι «δεν αφήνουμε τίποτα στην τύχη». Με άλλα λόγια, προσπαθούμε να εξαρτόμαστε όσο λιγότερο γίνεται από παράγοντες που δεν περνούν από το χέρι μας (όπως η τύχη). Γιατί;
  1. ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ
Ο κόσμος, όπως τον γνωρίσαμε μεταπολεμικά, έχει παρέλθει. Βρισκόμαστε σε μεταβατική φάση, όμως, δεν ζούμε το τέλος της παγκοσμιοποίησης αλλά την αναδιάταξη και τον μετριασμό της.
  1. ΠΑΙΔΕΙΑ
Οι μεταρρυθμίσεις της δεκαετίας του 1960-70, μερικές από τις οποίες ήταν επαναστατικές ―και στις οποίες έχουμε καθηλωθεί― δεν ευνόησαν τη μάθηση· αντιθέτως, μαζί με άλλους παράγοντες (κοινωνικούς και δημογραφικούς) υποβίβασαν την ποιότητα του δημόσιου σχολείου.
  1. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
Ποτέ στην σύγχρονη ιστορία δεν έχει υπάρξει νομίζω τέτοιου είδους ακραία συμπεριφορά και μέτρα επιτακτικής κοινωνικής απομόνωσης από τις αρχές, όπως με αυτή που ζούμε αυτή την στιγμή με τον COVID-19.
  1. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Η "ιδεολογική οικολογία" κινδυνεύει να μετεξελιχθεί σε μια «διαχειριστική οικολογία», ενώ το ζητούμενο είναι να γίνει η «καθολική πολιτική οπτική», να γίνει το εναλλακτικό «όλον» που θα συμπεριλάβει σε ένα συνεκτικό, σύγχρονο και πολιτικά επαρκές καθολικό σχέδιο, το σύνολο των υποθέσεων της κοινωνίας;
  1. ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Η πανδημία του κορωνοϊού θα είναι το αναπόφευκτο ορόσημο, που θα ορίζει τις ζωές μας για τις επόμενες μια-δυο γενιές: “πριν και μετά τον κορονοϊό”. Οι προκλήσεις όμως για την Ελλάδα θα παραμείνουν οι ίδιες.

Θεματικες Ενότητες

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

Ποιος εκτρέφει τη βία; Οι άνθρωποι που μεγάλωσαν με το Κοράνι αγκαλιά; Έχει ευθύνη η Δύση για την ισλαμική τρομοκρατία; Και αν το ζήτημα δεν είναι θρησκευτικό, τότε είναι γεωπολιτικό, οικονομικό, πολιτισμικό; Μια συζήτηση του Ινστιτούτου π²- πρόοδος στην πράξη.
Έστω κι αν η επιστημονική κοινότητα αδυνατούσε να προσδιορίσει το πότε, ήταν βέβαιο ότι κάποια στιγμή θα εκδηλωνόταν μια πανδημία, με την τελευταία να χρονολογείται από το 1918, γνωστή και ως «ισπανική γρίπη».
Ο κύριος Παναγιώτης, συνταξιούχος μηχανικός, είχε ήδη βγει στην σύνταξη, προτού χτυπήσει η κρίση. Και το Πολυτεχνείο το είχε τελειώσει πριν πλακώσει η χούντα, και τον Νοέμβριο του ΄73, ήταν στην Τζέντα καβάλα σ’ ένα γεωτρύπανο.